ADHD – Rối Loạn Tăng Động Giảm Chú Ý Là Gì?

0
36
ADHD LÀ GÌ?
ADHD LÀ GÌ?
ADHD – Rối Loạn Tăng Động Giảm Chú Ý Là Gì?
4.5 (90%) 2 votes

Trong bài viết này, alydarpharma.com xin trích lời của bác sĩ Hung Ngo về căn bệnh ADHD ở trẻ em. Mời bạn đón xem dưới đây.

ADHD là gì?

ADHD (Attention-Decifit/Hyperactivity Disorder) – Rối Loạn Tăng Động Giảm Chú Ý

ADHD là một trong những rối loạn hành vi phổ biến nhất hiên nay ở trẻ em.

ADHD thường được phát hiện và chẩn đoán ở độ tuổi bắt đầu đi học và tồn tại suốt đời trong hầu hết trường hợp.

Trẻ bị rối loạn này thường kém tập trung, hiếu động quá mức và có hành vi hấp tấp, bốc đồng.

Rối loạn này ngày càng tăng trong khoảng 10 năm gần đây, theo số liệu của CDC thì đã tới 9.4% vào năm 2016, tức là hễ 10 trẻ thì có 1 trẻ mắc ADHD.

Rối loạn tăng có phần do ngày càng được quan tâm nhận biết bởi các cha mẹ, trường học và bs. Thú thật ngày tôi ở VN không hề biết tới cái này mà cũng không ai dạy, qua tới Mỹ đi nội trú lại và hành nghề thì mới được học về vấn đề này. Thật sự lúc đầu tôi còn không tin ADHD, nhưng sau một thời gian khám và điều trị thì nhân ra ADHD là một vấn đề thực sự và cần can thiệp. Có người lớn đưa con tới khám, báo cho tôi biết là mới được chẩn đoán ADHD lúc 22 tuổi, hồi nhỏ mẹ tao có báo với bs mà bs phẩy tay không quan tâm.

Tuy nhiên ở Mỹ có một xu hướng mới là ADHD bị lạm dụng trong chẩn đoán từ cha mẹ, trường học và cả bs, hễ trẻ nào có vấn đề trong hành vi, học tập thì hay bị gán cho cái mác ADHD, sau đó thì thở phào, không phải tại cha mẹ, tại cô giáo mà tại nó bị ADHD. Tội nghiệp đứa nhỏ vì cái tội có ADHD và không được can thiệp đúng chuyện đúng cách, dĩ nhiên sẽ ngày càng tệ hơn. Tui sẽ bàn sâu về vấn đề này trong phần chẩn đoán.

Trẻ con bản tính vốn hiếu động và có mức tập trung rất kém và ngắn, bạn từng nghe nói crazy 2, terrible 3. Đó là bình thường cho giai đoạn phát triển này, đứa 2-3 tuổi mà ngồi yên một chỗ là có chuyện rồi. Cho nên chẩn đoán ADHD tuổi này là nhiệm vụ không khả thi. Nhiều khi mẹ đưa con 3 tuổi tới khám hỏi con tui có ADHD không, tui bó tay kêu về.

ADHD thông thường được chẩn đoán sau tuổi đi học (6 tuổi), chẩn đoán ở trẻ nhỏ cực kỳ khó khăn vì đặc điểm phát triển của độ tuổi, vì chậm phát triển ngôn ngữ… nên tuổi sớm nhất có thể chẩn đoán là từ 5 tuổi trở lên, còn 2-3 tuổi mà nói bị ADHD thì là nói chơi thôi. Cho tới giờ này, tôi chưa gặp trẻ nào được chẩn đoán ADHD lúc 4 tuổi hết. Trẻ có rối loạn ADHD là đã có từ lúc sinh ra nhưng không thể phân biệt được với hiếu động không tập trung “tự nhiên” của lứa tuổi 2-4.

Trẻ con thì hay hiếu động, không ngồi yên một chỗ nhưng có thể kiểm soát và dần dần sẽ cải thiện khi lớn hơn. Trẻ ADHD thì thường hiếu động hay không tập trung quá mức gây khó khăn trong học tập và cuộc sống, và không mất đi khi lớn lên.

NGUYÊN NHÂN

Cho tới giờ này, chưa có ai xác định được nguyên nhân cụ thể gây ra ADHD. Cũng giống như tự kỷ, AHDH liên quan tới nhiều yếu tố khác nhau, những yếu tố đã được chứng minh là có liên quan tới ADHD bao gồm:

– Di truyền: ADHD chạy vòng vòng trong gia đình. 
Nếu cha/mẹ có ADHD, 50% con sẽ bị ADHD.
Nếu anh/chị có ADHD thì đứa em 30% sẽ có ADHD
Nhiều khi khám bệnh thấy đứa nhỏ bị ADHD thì nhẹ mà mẹ nó thì có ADHD loại nặng, không biết trị con hay trị mẹ nữa?

– Mẹ uống rượu hay hút thuốc trong thai kỳ, nên tuyệt đối tránh hai thứ này trong lúc mang thai.

– Trẻ sinh non, sinh nhẹ cân

– Ngộ độc chì trong lúc mang thai hay trẻ nhỏ

– Tổn thương vùng thuỳ trán của não

CHÚ Ý:
– Vaccines không gây ADHD
– Ăn nhiều đường không gây ADHD
– Xem nhiều TV không gây ADHD (vấn đề này vẫn có nhiều tranh cãi nhưng hiện tại là KHÔNG)

Các nghiên cứu về não bộ cho thấy sự thay đổi của cấu trúc và chức năng của một số vùng não bộ trên trẻ có ADHD, đặc biệt ở vùng vỏ não thuỳ trước trán, striatum, tiểu não. Hình ảnh MRI cho thấy một số vùng của não hoạt động kém hơn trên trẻ ADHD, đặc biệt vùng thuỳ trán nơi quyết định về nhận thức và hành vi.

Có nhiều gene đã được tìm ra có liên quan tới ADHD, bao gồm các gene thụ thể dopamine (DRD4, DRD5), và gene của các chất vận chuyển dopamine (DAT1).

ADHD VÀ HẬU QUẢ NẾU KHÔNG TRỊ LIỆU

ADHD là rối loạn hành vi mãn tính suốt đời, nếu không trị liệu sẽ gây ảnh hưởng đến học hành, công việc, quan hệ xã hội và nhiều mặt khác cuộc sống

Trẻ em mắc ADHD sẽ kém chú ý, hấp tấp gây học hành kém, tụt hậu. Chúng có thể có vấn đề về giao tiếp, không biết chia sẻ, chờ tới lượt, hoà đồng với bạn bè, khó có bạn. Lâu dài sẽ đưa đến tự ti, trầm cảm hay hành vi chống đối

Trẻ ADHD vì tăng động và hấp tấp nên dễ bị tai nạn hơn, vài nghiên cứu cho thấy trẻ ADHD phải đi cấp cứu nhiều hơn.

Trẻ vị thành niên thì có các vấn đề này với mức độ ngiêm trọng hơn, bao gồm cả uống rượu, hút thuốc, ma tuý, tình dục không an toàn, rối loạn ăn uống, trầm cảm, tự ti,…
Trẻ ADHD khi lái xe cũng có tỷ lệ tai nạn cao hơn trẻ không ADHD.

Người lớn ADHD thường gặp các vấn đề sau:

– Đi làm trễ
– Không hoàn thành công việc đúng hạn
– Thiếu ngăn nắp
– Hay gây gổ với đồng nghiệp
– Rất dễ xúc động
– Không thể chấp nhận chỉ trích một cách bình tĩnh
– Khó duy trì quan hệ tình cảm
– Ly dị cao
– Tai nạn xe cao
– Cờ bạc
– Phạm pháp
– Trầm cảm, tự ti

Một vài nghiên cứu cho thấy tù nhân có tỷ lệ ADHD không được trị liệu khá cao 25-40%, và gợi ý những hành vi phạm tội có thể đã không xảy ra nếu được trị liệu.

Bạn nên nghĩ tới ADHD khi con bạn có các biểu hiện sau HƠN 6 THÁNG:

– Hay mơ màng (day dream)
– Hay quên hay làm mất vật dụng cá nhân, đồ dùng học tập
– Hay vặn vẹo ngồi không yên, bồn chồn
– Nói tía lia
– Hay mắc những lỗi hay tai nạn do bất cẩn hay làm những việc tạo ra nguy cơ không cần thiết
– Không thể chống lại những ước muốn, rất kém kiên nhẫn, không thể chờ đợi được
– Không thể chờ đến lượt (taking turns)
– Không hoà đồng, chơi vui cùng bạn bè.

ADHD có 3 dạng:

– Dạng giảm chú ý
– Dạng tăng động (ít nhất)
– Dạng kết hợp (phổ biến nhất)

ADHD là một rối loạn thực sự, nếu không được chẩn đoán và can thiệp sớm thì sẽ làm trẻ không học tập được, không hoà nhập được và dẫn đến các vấn đề tâm lý khác.